Việt Nam trong lịch sử thế giới

Với mục tiêu trở nên một diễn đàn bàn bạc học thuật, hội thảo là nhịp giúp các nhà sử học Việt Nam và quốc tế có được sự nhìn nhận đúng đắn về vị trí của Việt Nam trong tiến trình lịch sử thế giới, song song giúp nâng cao khả năng nghiên cứu và giảng dạy lịch sử tại các cơ sở giáo dục. "Học lịch sử và khoa học lịch sử luôn có một vị trí quan yếu trong đời sống tầng lớp, bởi nếu chỉ biết hiện tại mà không biết đến quá cố bạn sẽ giống như người mù lòa và phải chỉ biết quá vãng mà không biết đến ngày nay chẳng khác gì bạn là người chết đuối trên cạn". Đó là lời dẫn đề trong phiên đàm luận mở đầu hội thảo của Giáo sư (GS) Nguyễn Văn Khánh, Hiệu trưởng Trường đại học KHXHNV. GS Khánh khẳng định, Việt Nam có một bề dày truyền thống viết sử và học sử từ triều đại nhà Trần. Duyệt quá trình giao thương, tiếp biến văn hóa, đạo... Việt Nam từng bước có sự kết nối với thế giới bên ngoài. Tuy nhiên, do những hạn chế về nguồn tài liệu, phương pháp tiếp cận, quan niệm mà sự ngóng về Việt Nam trong lịch sử thế giới vẫn chưa có sự thống nhất, đúng đắn. Trước đây, các nhà sử học Việt Nam nghiên cứu lịch sử Việt Nam trên nguyên tắc biệt lập, ít liên can với khu vực và thế giới, không đặt trong bình diện phát triển của từng thời kỳ lịch sử, thì nay, trước xu thế toàn cầu hóa, các nhà sử học cần phải nghiên cứu Việt Nam từ nhiều giác độ, trong những mối tương quan khác nhau; qua đó khẳng định bản thân lịch sử Việt Nam với tư cách một nhà nước dân tộc, xoành xoạch là một bộ phận của lịch sử thế giới, tồn tại và phát triển trong mối quan hệ giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới. Bổ sung cho ý kiến trên, GS M.Gin-bớt, chủ toạ Hội Sử học thế giới, san sẻ: "Lịch sử thế giới chính là một quá trình hội nhập, bộc lộ rõ nét nhất qua việc con người xích lại gần nhau như thế nào". Với tư cách là một nhà sử học đã dành nhiều thời gian, công sức nghiên cứu về lịch sử Việt Nam, GS Gin-bớt đánh giá Việt Nam có một vị trí hết sức quan yếu trong bản đồ lịch sử thế giới. Ông cũng nhấn mạnh, chiến thắng của quần chúng Việt Nam trước thực dân Pháp đã cổ vũ rất lớn cho tinh thần của các nước thuộc địa lúc bấy giờ, đặc biệt đối với quá trình giành độc lập, giải phóng dân tộc của 17 quốc gia châu Phi trong giai đoạn từ năm 1954 đến 1962, từ đó dẫn đến sự thoái trào của chủ nghĩa thực dân trên toàn thế giới. Có thể khẳng định, công cuộc phóng thích dân tộc ở Việt Nam đã có ảnh hưởng to lớn đối với tiến trình cách mệnh thế giới. Bên cạnh đó, việc Việt Nam gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông - Nam Á (ASEAN) năm 1995 đã đánh dấu một mốc quan yếu trong lịch sử phát triển của Việt Nam nói riêng cũng như tiến trình lịch sử của khu vực Đông -Nam Á nói chung. Hiện, ASEAN đang ngày càng trở nên một thực thể có tiếng nói trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế; vai trò trọng tâm của ASEAN trong mối quan hệ với các nước lớn cũng luôn được củng cố và tăng cường. Có được những thành quả trên, phải kể đến những đóng góp tích cực, chủ động của Việt Nam. Phê duyệt những vắt này, Việt Nam đang từng bước nhận được sự trọng và ủng hộ nhiều hơn từ cộng đồng quốc tế. Một vấn đề khác cũng nhận được đông đảo sự quan hoài của các nhà sử học trong và ngoài nước, là làm thế nào để nâng cao hiệu quả và chất lượng giảng dạy môn Lịch sử? Theo GS Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, để hội nhập sâu vào khu vực và thế giới, sử học Việt Nam trong nghiên cứu cũng như đào tạo cần có sự kết liên, bàn thảo trực tính về các công trình nghiên cứu khoa học giữa nhà nghiên cứu lịch sử với người làm thuê tác truyền dạy sử tại các cơ sở giáo dục. Còn trong vấn đề dạy và học, GS D.Pích-cớt, Đại học quần chúng. # Trung Quốc, san sớt: "Một mặt, kiền không nên áp đặt các em học trò, sinh viên học thuộc kiến thức mà quan trọng là thách thức người học với các góc nhìn, đánh giá khác nhau, có ý kiến tiếp cận có tư duy; mặt khác, sự chủ động và có tinh thần tuyển lựa, tăng cường bàn bạc thông báo giữa những người học với nhau là yếu tố rất cấp thiết. Hơn nữa, với sự phát triển mau chóng bây giờ của intơ-nét, các phương tiện mạng tầng lớp như facebook, e-mail, youtube... Quá trình tương tác giữa người dạy và người học sẽ càng ngày càng trở thành dễ dàng và hiệu quả hơn". GS Pích-cớt cũng nêu bật vai trò to lớn của thanh niên trong quá trình phát triển của một quốc gia. Để hiểu được lịch sử thế giới, thanh niên Việt Nam, đầu tiên cần phải hiểu đúng và rõ về lịch sử của đất nước mình, có trách nhiệm trong việc san sẻ những hiểu biết đó với nhau và rộng ra là với bạn bè quốc tế. Trên cơ sở đàm đạo qua lại này, thế giới sẽ hiểu thêm về Việt Nam cũng như Việt Nam hiểu được thế giới ngóng mình như thế nào, vị trí của Việt Nam ở đâu trong lịch sử của thế giới. Với cách tiếp cận trong mối tương quan so sánh và liên can giữa Việt Nam và thế giới, trải rộng trên nhiều lĩnh vực như giao lưu văn hóa, chủ nghĩa quốc gia, sự xung đột, ngoại thương, đạo, quan hệ ngoại giao, môi trường..., Hội thảo đã thành công trong việc san sẻ những hiểu biết về Việt Nam với nhiều góc độ và mặt tiếp cận khác nhau. Chuẩn y diễn đàn trao đổi này, các nhà nghiên cứu lịch sử mong muốn mở ra triển vọng hiệp tác cho giới nghiên cứu lịch sử trong nước và quốc tế; hăng hái liên lạc và bàn bạc các kết quả nghiên cứu mới; nâng cao khả năng hội nhập khu vực và quốc tế trong nghiên cứu lịch sử thế giới nói chung và lịch sử Việt Nam nói riêng. ANH QUANG và LIÊN HÀ